6.CEZA DAİRESİ
ESAS NO : 2009/14996
KARAR NO : 2010/15268

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 23.02.2010 gün, 2009/8-151 sayılı kararında da belirtildiği gibi sanıkların yüklenen suçları kurup, yönettikleri, üyesi oldukları içinde bulundukları çıkar amaçlı suç örgütünün faaliyeti çerçevesinde işlediklerinden ötürü 5271 Sayılı CMK.nun 250/1-b Maddesine göre Özel Yetkili Ağır Ceza Mahkemesinde kamu davası açılmış ve 5237 Sayılı TCY.nin 220.Maddesindeki suçtan sanıkların beraatine karar verilmiş olması nedeniyle inceleme konusu diğer suçların örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmiş sayılamayacağı açıktır. Beraat kararı ile evrakın bağlantı kuramının kesilmesi Hukuk Birliği ilkesi aynı suç için iki farklı usulün uygulanmaması doğal yargıç ilkesi, savunma hakkı, özel görevli mahkemenin görev alanının sınırlı oluşu dikkate alınarak, görevsizlik kararı verilerek dosyanın genel görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesi yerine, yargılamaya devamla yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.04.10.2010

İlgili Yargı Kararları:

• Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2001/6816 E., 2002/4172 K.
• Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2007/13856 E., 2008/336 K.
• Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2008/1472 E., 2008/2310 K.
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2008/4-153 E., 2008/139 K.
• Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2007/14274 E., 2008/56 K.

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 06.12.1999 gününde verilen dilekçe ile ve birleşen dosyalarda tapu iptali ve tescil istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davacılar Adem ve Gürsel’in açtığı davaların reddine, davacılar Sercan ve Süleyman’ın açtığı davaların açılmamış sayılmasına dair verilen 28.05.2008 günlü hükmün Yargıtay’ca duruşmalı olarak incelenmesi davacılar Gürsel ve Adem vekili ile davacı Sercan tarafından, temyizen incelenmesi davacı Süleyman vekili tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

Davacı Sercan, yüklenicinin temliki işleminden kaynaklanan kişisel hakka dayanarak 4537 ada 15 parsel sayılı taşınmaz üzerine yapılan ve kat irtifakı kurulmamış yapıdaki 6 numaralı bağımsız bölümün adına tescilini, mümkün bulunmazsa bu bağımsız bölüme özgülenecek arsa payının tescilini,

Dördüncü Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 1999/1763 esasında kayıtlı ve eldeki dava dosyası ile birleştirilen davasında davacı Süleyman, aynı binadaki 4 numaralı bağımsız bölümün yüklenicinin temliki nedeniyle tescilini, olmadığı
takdirde bağımsız bölüme isabet edecek arsa payının iptal ve tescilini,

Altıncı Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2001/1 sayılı dosyasında davacı Adem, yüklenicinin 01.05.2000 tarihli temlik işlemine dayanılarak aynı yapıdaki

5 numaralı bağımsız bölümün adına tescilini, olanaklı görülmezse arsa payının tescilini,

Beşinci Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2000/792 sayılı dosyasında davacı Gürsel, yapının 7 numaralı bağımsız bölümünün, olmadığı takdirde arsa payının adına tescilini ileri sürmüşler,

Tüm dava dosyaları Tüketici Mahkemesinin 2006/220 esasında kayıtlı dosyada birleştirilmiştir.

Davalı arsa sahibi Ayşe, 02.12.1993 tarihli arsa payı karşılığı inşaat yapım sözleşmesiyle 26.10.1995 tarihli tadil sözleşmelerinin ileriye etkili olarak feshedildiğini, yapının iskanının da alınmadığını, açılan davanın reddini savunmuştur.

Davalı yüklenici Halil, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, davacılardan Sercan ve Süleyman tarafından açılan davaların hükmün kesinleşip karara karşı temyiz süresinin sona erdiği tarihten başlayarak on gün içinde yeniden dilekçe verilmediğinden açılmamış sayılmalarına, davacılar Adem ve Gürsel tarafından açılan davanın da yapıya iskan ruhsatı alınmadığından reddine karar verilmiştir.

Hükmü, asıl ve birleşen davanın davacıları temyiz etmiştir.

1- 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun’un 30. maddesinde “bu kanunda hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler uygulanır” kuralı bulunmaktadır. Dava dosyasının genel mahkeme tarafından daha özel mahkeme olan tüketici mahkemesine görevsizlik kararı verilerek gönderilmesi halinde, HUMK’nın 193. maddesi uygulanacaktır. Anılan hükme göre, görevsizlik kararı verilmesi halinde, karara karşı temyiz süresinin sona erdiği tarihten itibaren başlayarak on gün içinde yeniden dilekçe verilmesi veya yeniden çağrı kağıdı tebliğ ettirilmesi gerekir. Birleşen davanın davacıları Sercan ve Süleyman, belirtilen yasa hükmü doğrultusunda işlem yapmadığından açtıkları davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir husus yoktur. Davacılar Sercan ve Süleyman’ın bütün temyiz itirazlarının belirtilen nedenlerle reddi gerekmiştir.

2- Davacılar Gürsel ve Adem’in temyiz itirazlarına gelince;

Davacılar Gürsel ve Adem’in istemlerinin dayanağı, yüklenicinin yaptığı temlik işlemidir. Kısaca bir tanımlama yapmak gerekirse, temlik işlemi; alacaklı ile onu devralan üçüncü şahıs arasında borçlunun rızasına ihtiyaç olmaksızın yapılabilen ve sadece kazandırıcı bir tasarruf işlemi niteliğini taşıyan şekle bağlı bir akıttır. Temlik işleminin alacağını devreden (eski alacaklı) ile devralan (yeni alacaklı) arasında yapılan sözleşme olduğunda duraksama yoktur. Temlik işleminin konusunu ise, eski alacaklının bir borç ilişkisi sebebiyle doğmuş olan borçluda mevcut bir hak veya alacağı oluşturur. Dolayısıyla, temlik sözleşmesi ile mevcut bir alacak hakkı nakledilir. Borçlar Kanunu’nun 163. maddesi uyarınca da temlik işleminin yazılı yapılması zorunludur. Davacılardan Gürsel, yüklenici ile yapılan temlik sözleşmelerinin tarihlerini belirtmiş ise de, bu sözleşmeleri dosyaya sunmamıştır. Öncelikle, bu davacıdan varlığını ileri sürdüğü temlik sözleşmelerini dosyaya vermesi istenmelidir.

Mahkeme hükmünün kurulmasından sonra olsa bile, yapıya 29.05.2008 tarihinde “genel iskan belgesi” alınmıştır. Davaların en kısa zamanda çözüme kavuşturulması kuralı, yapıya iskan belgesinin alındığını, bu şekilde 26.10.1995 günlü tadil sözleşmesinin 2. maddesindeki borcun yüklenici tarafından yerine getirildiğinin kabulünü gerektirir.

Davanın çözümünde üzerinde durulması gereken diğer bir sorun da, davalılar arasındaki 02.12.1993 tarihli asıl, 26.10.1995 günlü tadil sözleşmesinin ileriye etkili feshinin sonuçlarının ne olacağıdır.

Gerçekten, arsa sahibi tarafından açılan Antalya Dördüncü Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 1997/832 esasında kayıtlı davada, Yargıtay denetiminden geçerek onanan hükümde her iki sözleşmenin de ileriye etkili biçimde feshine karar verildiği görülmektedir. Feshin yapıldığı tarihteki inşaatın getirildiği fiziki seviye ise %92′dir. Feshin ileriye veya geriye etkili olmasının ayrımı, yüklenicinin yapımını üstlendiği inşaatı kısmen tamamlaması, fakat temerrüdü yüzünden teslim edememesi halinde tasfiyenin nasıl yapılacağı sorunuyla ilişkilidir. Çünkü, eğer feshin sonuçları geriye etkili olacaksa, sözleşme yokmuşçasına tasfiye yapılacağından, yüklenici inşaattan yaptığı kısma orantılı arsa payı değil, sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince imal ettiği inşaat bedelini alacak ve fakat fesih ileriye etkili kabul edilirse, inşaatı getirdiği fiziki seviyeye orantılı arsa payı devrini talep edebilecektir. Gerek Dairemizin ve Onbeşinci Hukuk Dairesi’nin, gerekse Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun uygulaması açıklanan doğrultudadır.

Somut olayda; sözleşmenin ileriye etkili biçimde feshine karar verildiği, feshin kesinleştiği tarihteki binanın getirildiği fiziki seviyenin %92 olduğu kesinleşen mahkeme kararı ile sabittir. Bunun anlamı, yükleniciye bırakılması kararlaştırılan bağımsız bölümlerde yüklenicinin %92 oranında pay sahibi olduğudur. Kısaca, ileriye etkili feshedilen sözleşme sebebiyle yükleniciye bırakılması kararlaştırılan bağımsız bölümlerin %92′si yükleniciye, işin getirilmiş olan seviyesine nazaran %8′i ise arsa sahibine aittir. İleriye etkili feshin tasfiyesi bu sonucu gerektirir.

Diğer taraftan, tapuda arsa niteliğinde kayıtlı kat irtifakı kurulmamış taşınmazlardan kaynaklanan hakların alacağın temliki suretiyle üçüncü bir kişiye geçirilmesi de 24.04.1978 tarihli ve 3/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca mümkündür. Tapuda arsa niteliğinde kayıtlı olmasına rağmen ileride kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulduğunda arsa payına bağlanacak bağımsız bölümün ayrı bir taşınmaz niteliği kazanmadan önce satışının vaat edilmesi veya alacağın temliki suretiyle hakkın üçüncü bir kişiye nakli halinde temlik işlemine değer tanımak ve temlik edilen bağımsız bölümün nitelikleri gözetilerek yapıda ileride kurulacak kat irtifakına esas bağımsız bölüme düşecek arsa payının bilirkişiye belirletilmesi suretiyle bu payın temlik alacaklısı adına tesciline olanak vardır.

Bütün bunlardan sonra mahkemece yapılması gereken iş; öncelikle davacılardan Gürsel’e dayandığı yazılı temlik sözleşmelerini dosyaya vermek üzere uygun bir süre tanımak, yapıya iskan raporu (oturma izni) alındığı gözetilerek dava konusu bağımsız bölümün bulunduğu yapıda kat irtifakı kurulmamışsa yerinde keşif yapmak ve bilirkişiden rapor almak suretiyle binada kat irtifakı kurulacakmış gibi bağımsız bölümlere özgülenecek arsa paylarını bilirkişilere hesap ettirmek, davalılar hakkındaki sözleşme ileriye etkili feshedildiğinden feshin tasfiyesinde yükleniciye düşecek arsa payını onun temlik ettiği üçüncü kişi adına tescil etmek olmalıdır.

Bütün bu yönler üzerinde durulmaksızın ve feshin ileriye etkili yapıldığı gözden kaçırılarak davacılar Gürsel ve Adem’in davalarının eksik inceleme ve araştırmayla reddedilmiş olması bozmayı gerektirir.

Sonuç: Yukarıda (1). bentte açıklanan nedenlerle davacılar Sercan ve Süleyman’ın bütün temyiz itirazlarının reddine, hükmün (2). bent uyarınca davacılar Gürsel ve Adem yararına (BOZULMASINA), peşin yatırılan harcın istek halinde yatıranlara iadesine 01.04.2009 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

İlgili Yargı Kararları:

• CMK 250 GÖREV ALANI, ÖRGÜTTEN BERAAT VE GÖREVSİZLİK
• Yargıtay 16. Hukuk Dairesi 2003/4594 E., 2003/9280 K.
• Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2001/6816 E., 2002/4172 K.
• Yargıtay 20. Hukuk Dairesi 2002/7463 E., 2002/8986 K.
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2006/3700 E., 2006/5540 K.

Esas no. 2003/4594
Kara no. 2003/9280
Tarih. 15.10.2003

İÇTİHAT ÖZETİ : İcra Ceza Mahkemeleri Asliye Ceza Mahkemeleri statüsünde bulunduğundan CMUK’nun 299. maddesi uyarınca İcra Ceza Mahkemesince verilen kararlar hakkındaki itirazların incelenmesi görevi Ağır Ceza Mahkemesine aittir. Bu husus gözetilmeksizin Asliye Ceza Mahkemesince itirazın incelenmesi isabetsiz bulunmaktadır. Ancak; sanığın taahhüdünü içeren taahhüt tutanağında ödenecek toplam borç miktarının tüm fer’ileri ile birlikte açıkça belirlenip gösterilmemiş olması nedeniyle sanığın taahhüdü hukuken geçersiz olup atılı suç oluşmayacağından ve bu nedenle mahkumiyete dair hüküm kurulması da isabetsiz bulunduğundan itirazla ilgili prosedürün işletilmesine gerek görülmemiştir.

DAVA : Taahhüdü ihlal suçundan sanık Ali’nin İİK’nun 340. maddesi gereğince 1 ay hafif hapis cezası ile cezalandırılmasına dair Ç İcra Ceza Mahkemesinin 29.8.2001 gün ve 2000/303 esas, 2001/262 sayıyı kararı ve dosyası ile anılan cezanın ertelenmesi talebinin reddine dair aynı mahkemenin 24.6.2002 gün ve 2002/107 müteferrik sayılı kararı, bu karara vaki itirazın reddine dair Ç Asliye Ceza Mahkemesinin 4.11.2002 gün ve 2002/108 müteferrik sayılı kararı incelendi.
Sanığın ödeme taahhüdünü içeren 8.11.2000 tarihli haciz tutanağında ödenecek toplam borç miktarının bütün fer’ileri ile birlikte hesaplanıp açıkça gösterilmemiş olması nedeniyle sanığın taahhüdünün hukuken geçersiz bulunduğu gözetilmeden mahkumiyet hükmü kurulmasında, kabule göre de İcra Ceza Mahkemesince verilen kararlar hakkındaki itirazın incelenmesinde CMUK’nun 229. maddesi uyarınca Ağır Ceza Mahkemesinin görevli bulunduğunun gözetilmemiş olmasında isabet görülmediğinden anılan kararın CMUK’nun 343. maddesi uyarınca bozulması lüzumu Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü’nün 1.4.2003 gün ve 15531 sayılı yazılı emirlerine atfen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 21.3.2003 gün ve Y.E.2003/58509 sayılı tebliğnamesiyle istenilmiş olmakla, gereği görüşüldü:
KARAR : Öncelikle İcra Ceza Mahkemeleri Asliye Ceza Mahkemeleri statüsünde bulunduğundan CMUK’nun 299. maddesi uyarınca İcra Ceza Mahkemesince verilen kararlar hakkındaki itirazların incelenmesi görevi Ağır Ceza Mahkemesine aittir. Bu husus gözetilmeksizin Asliye Ceza Mahkemesince itirazın incelenmesi ve yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz bulunmaktadır.
Ancak; sanığın taahhüdünü içeren 8.11.2000 günlü taahhüt tutanağında ödenecek toplam borç miktarının tüm fer’ileri ile birlikte açıkça belirlenip gösterilmemiş olması nedeniyle sanığın taahhüdü hukuken geçersiz olup atılı suç oluşmayacağından ve bu nedenle mahkumiyete dair hüküm kurması da isabetsiz bulunduğundan itirazla ilgili prosedürün işletilmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yazılı emre atfen düzenlediği tabliğname yerinde görüldüğünden Ç İcra Ceza Mahkemesinden verilen ve temyiz edilmeksizin kesinleştiği anlaşılan 29.8.2001 gün ve 2000/303 esas 2001/262 sayılı kararının CMUK’nun 343. maddesi uyarınca BOZULMASINA, hükmolunan cezanın çektirilmemesine, dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 15.10.2003 gününde oybirliği ile karar verildi.

İlgili Yargı Kararları:

• Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2007/14274 E., 2008/56 K.
• Yargıtay 20. Hukuk Dairesi 2008/1500 E., 2008/2855 K.
• Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2007/13856 E., 2008/336 K.
• Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2008/1472 E., 2008/2310 K.
• Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2006/3986 E., 2008/908 K.

SONUÇ : Dava dilekçesinde tüm borcun 4.083.539.050.TL’sı olduğunu belirterek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutup 100.000.000.TL’lık kısmı için yaptığı takibe borçlu tarafından yapılan itirazın iptalini talep ederek kısmi dava açtığı gözetilip HUMK.nun 4/2 maddesi hükmü uyarınca görevsizlik kararı verilmesinde yasaya aykırı bir yön bulunmadığından yerel mahkeme hükmünün ONANMASINA, aşağıdaki yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, 31.5.2002 gününde oybirliğiyle karar verildi.

İlgili Yargı Kararları:

• CMK 250 GÖREV ALANI, ÖRGÜTTEN BERAAT VE GÖREVSİZLİK
• Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2007/13856 E., 2008/336 K.
• Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2008/1472 E., 2008/2310 K.
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2008/4-153 E., 2008/139 K.
• Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2007/14274 E., 2008/56 K.

KARAR : Dava, davacı bankanın kredili bankomat sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için davalı aleyhine yapılan takibe itirazın iptali ile icra inkar tazminatının ödetilmesi istemine ilişkindir.

Dosya kapsamından, davacı bankanın bankomat sözleşmesine dayalı olarak 1 TL. alacak aslı ile 4.903.140.375 TL. işlemiş faiz için icra takibi yapıldığı, davalının itirazı sonucu takibin durması üzerine itirazın iptali ile icra inkar tazminatı istendiği saptanmıştır.

İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, takibe konu asıl alacağın 1 TL. olup, mahkeme görevinin belirlenmesinde işlemiş faiz ve tazminatın nazara alınamayacağını,

İzmir 8. Sulh Hukuk Mahkemesi ise, bilirkişice, davalının asıl borcunun 4.066.350.167 TL. sözleşme limitinin ise 2.500.000.000.-TL. olduğu, yapılan takipte fazlaya ilişkin hakların saklı tutulduğu anlaşılmakla, kısmi dava bulunduğu, HYUY.’nın 4/2. madde hükmü ve aynı yasanın 8. maddesinde sulh hukuk mahkemesinin görev sınırlarının 400.000.000.-TL. olarak belirlendiğini gerekçe göstererek görevsizlik kararı vermişlerdir.

Yasal istisnalar dışında mahkemelerin görevi dava olunan şeyin dava günündeki değerine göre belirlenir. Görevin tespitinde faiz, icra tazminatı ve giderleri hesaba katılmaz (H.Y.U.Y. mad. 1/1, 8).

Somut olayda; icra takibinde asıl alacak miktarı 1 TL., işlemiş faiz 4.903.140.375 TL., dava dilekçesinde de asıl alacak miktarı ihtiyati haciz yargılama giderleri ve ihtiyati haciz vekalet ücreti de dahil toplam 5.017.620.376 TL. olarak belirtilmiştir. Bu durumda, gerek sözleşmede belirtilen limit gerek bilirkişinin belirlediği miktar gözetildiğinde talebin kısmi davayı içerdiği anlaşılmıştır.

Buna göre davanın asliye hukuk mahkemesinde görülüp karara bağlanması gerekir.

SONUÇ : Yukarıda belirtilen nedenlerle; HUMY.’nın 25. ve 26. maddeleri gereğince İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin merci tayinine 12/11/2002 gününde oybirliğiyle karar verildi.

İlgili Yargı Kararları:

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2008/4-153 E., 2008/139 K.
• 12 YAŞINI DOLDURMAMIŞ ÇOCUKLAR HAKKINDA, KORUYUCU VE DESTEKLEYİCİ TEDBİRE KARAR VERME YETKİ VE GÖREVİ HK.
• CMK 250 GÖREV ALANI, ÖRGÜTTEN BERAAT VE GÖREVSİZLİK
• Çatıya Konulan Reklam Panosuna İlişkin Kira Sözleşmesinde İmzası Bulunan Yöneticinin Ayrıca Yetki Almamış da Olsa Bu Sözleşmeden Doğan Uyuşmazlıkta Taraf Sıfatı Vardır
• Alacağın Temliki, Fesih, Görev, Kat İrtifakı, Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi

İçtihat özeti : Nüfus Kayıtlarında Doğum Tarihlerinin Ay ve Günü Belli Olmayanların Düzeltimesi idari Bir Görevdir.

Davacı ………….. ile davalı Nüfus Müdürlüğü arasındaki davada Büyükçekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen ve Yargıtay’ca incelenmeksizin kesinleşmiş bulunan 29.6.2007 günlü ve 2007/228 Esas 2007/943 Karar sayılı kararın yürürlükteki hukuka aykırı olduğu savıyla Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 6.5.2008 gün ve Hukuk-2008/62247 sayılı yazısıyla kanun yararına temyiz edilerek bozulması istenilmiş olmakla, dosyadaki tüm kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
YARGITAY KARARI
Davacı dava dilekçesinde, nüfus kütüğünde 1929 olarak yazılı doğum tarihinin 1.1.1929 olarak düzeltilmesini istemiş, mahkemece davanın kabulüyle davacının doğum tarihinin 1.7.1929 olarak düzeltilmesine karar verilmiştir.
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun “tarihlerde düzeltme ve tamamlama yetkisi” kenar başlığını taşıyan 39. maddesinin birinci fıkrasında “Genel Müdürlük, nüfus kayıtlarına göre vatandaşların hicri veya rumi tarihle yazılmış nüfus olaylarının tarihlerini miladi yıla çevirerek aile kütüklerine geçirmeye, doğum tarihlerinin ay ve günü belli olmayanların da eksikliklerini tamamlamaya yetkilidir.” hükmüne yer verilmiştir. Anılan hükme göre nüfus kayıtlarında doğum tarihlerinin ay ve günü belli olmayanların eksikliklerini tamamlamak, idari bir görevdir. Mahkemece HUMK.nun 7. maddesinin birinci fıkrası gereğince görev yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken, davanın esasına girilerek yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve Yasaya aykırı bulunmuştur.
Kabule göre ise;
Mahkemece doğum tarihinin 1.7.1929 olarak düzeltilmesine karar verilen davacı 8.5.1929 tarihinde nüfusa tescil edilmiştir. Bir kimsenin doğmadan önce nüfus kütüğüne tescili mümkün değildir.
Hakim nüfus kayıtlarında düzeltme yaparken kayıtlar arasında çelişki meydana getirmemeye ve hayatın doğal akışına ters düşecek durumlara yol açmamaya özen göstermesi gerekirken bu hususa dikkat edilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulması da doğru bulunmamıştır.
Bu itibarla yukarıda açıklanan nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün HUMK.’nun 427. maddesi gereğince sonuca etkili olmamak kaydıyla kanun yararına BOZULMASINA ve gereği yapılmak üzere kararın bir örneği ile dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine, 10.7.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.

İlgili Yargı Kararları:

• CMK 250 GÖREV ALANI, ÖRGÜTTEN BERAAT VE GÖREVSİZLİK
• Alacağın Temliki, Fesih, Görev, Kat İrtifakı, Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi
• Yargıtay 16. Hukuk Dairesi 2003/4594 E., 2003/9280 K.
• Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2001/6816 E., 2002/4172 K.
• Yargıtay 20. Hukuk Dairesi 2002/7463 E., 2002/8986 K.

İçtihat Özeti: Gündüz vakti tek başına olduğu sırada sanığın eve girip mağdureye sarıldığı anlaşıldığına göre, bedensel teması içeren fiilin cinsel saldırı suçunu oluşturup oluşturmayacağı ve bu suçtan yargılama yapma görevinin Asliye Ceza Mahkemesi’ne ait olduğu gözetilerek görevsizlik kararı verilmelidir.

İçtihat Metni :

Gündüzleyin konut dokunulmazlığını ihlal ve sarkıntılık suçlarından sanık İbrahim’in bozma üzerine yapılan yargılanması sonunda; Atılı suçlardan mahkumiyetine dair (Silifke Sulh Ceza Mahkemesi)’nden verilen 15.12.2005 gün ve 2005/622 Esas, 2005/892 Karar sayılı hükmün süresi içinde Yargıtay’ca incelenmesi sanık müdafii tarafından istenilmiş olduğundan, dava evrakı C. Başsavcılığından tebliğname ile Daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Suç tarihinde 22 yaşında bulunan müdahil Ş’nin gündüzleyin evde tek başına olduğu sırada, komşuları olan sanığın eve girip mağdureye sarıldığına dair oluş ve kabul karşısında, bedensel teması içeren sanığın fiilinin 5237 sayılı TCK’nın 102/1. maddesinde tanımlanan cinsel saldırı suçunu oluşturup oluşturmayacağı ve bu konudaki delilleri araştırma ve tartışma görevinin üst dereceli Asliye Ceza Mahkemesi’ne ait bulunduğu nazara alınarak görevsizlik karan verilmesi yerine duruşmaya devamla yazılı şekilde hükme varılması,
 
Kanuna aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükümlerin 5320 sayılı Yasa’nın 8/1. maddesi de gözetilerek CMUK’nın 321. maddesi uyarınca (BOZULMASINA), 23.01.2008 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

İlgili Yargı Kararları:

• Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2007/14274 E., 2008/56 K.
• Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2008/1472 E., 2008/2310 K.
• CMK 250 GÖREV ALANI, ÖRGÜTTEN BERAAT VE GÖREVSİZLİK
• Yargıtay 16. Hukuk Dairesi 2003/4594 E., 2003/9280 K.
• Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2001/6816 E., 2002/4172 K.

İçtihat Özeti :

2313 sayılı kanuna muhalefet suçundan yargılama yapma Asliye Ceza Mahkemesi’nin görev alanına girer. 
İçtihat Metni :

İzinsiz kenevir ekmek eylemi nedeni ile 2313 sayılı Yasa’ya muhalefet suçundan sanıklar C…. ve arkadaşlarının yargılanmalan sırasında; Rize Ağır Ceza Mahkemesi’yle Rize Birinci Asliye Ceza Mahkemesi arasında oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi ve yargı yerinin belirlenmesi istemiyle gönderilen dosya Yargıtay C.Başsavalığı’ndan tebliğname ile Daireye verilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

İncelenen dosya içeriğine, sanıkların üzerine atılı suçun niteliğine, iddianamede olayın anlatılış biçimine, 5560 sayılı Yasa’nın 14 ve 16. maddeleri ile değişik 5252 sayılı Yasa’nın 6. maddesinin 2. fıkrası (b) bendi nazara alınarak ve Rize Ağır Ceza Mahkemesi kararındaki gerekçeye göre;

Yerinde görülmeyen Rize 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 24.05.2006 gün ve 2005/144 Esas, 2006/200 Karar sayılı GÖREVSİZLİK kararının KALDIRILMASINA, dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavalığı’na TEVDİİNE, 19.03.2008 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

İlgili Yargı Kararları:

• Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2007/13856 E., 2008/336 K.
• Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2007/14274 E., 2008/56 K.
• CMK 250 GÖREV ALANI, ÖRGÜTTEN BERAAT VE GÖREVSİZLİK
• Yargıtay 16. Hukuk Dairesi 2003/4594 E., 2003/9280 K.
• Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2001/6816 E., 2002/4172 K.

İçtihat Özeti: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 369.maddesinde düzenlenen ev başkanının sorumluluğuna dair davalara aile mahkemeleri bakmakla görevlidir. 

İçtihat Metni :

Taraflar arasındaki “tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; (Kemalpaşa Asliye 2. Hukuk Mahkemesi)’nce (Aile Mahkemesi sıfatıyla) görevsizliğe dair verilen 07.02.2007 gün ve 2005/214-2007/19 sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay Dördüncü Hukuk Dairesi’nin 21.06.2007 gün ve 2007/6255-8450 sayılı İlamı ile;

“Dava, haksız eylem nedeniyle uğranılan zararın tazminine ilişkindir. Mahkemece görevsizlik kararı verilmiş, karan davacı temyiz etmiştir.

Davacı idare, Aile Mahkemesi’nde açtığı bu dava ile, davalı küçük F…..’nın orman yangınına sebep olması nedeniyle uğranılan zararın velayeten ve ev başkanının sorumluluğu ilkeleri gereğince tahsilini istemiştir. Yerel mahkeme, davanın “aile hukuku” ile ilgili bulunmadığı gerekçesiyle Aile Mahkemesi tarafından görülemeyeceğinden, genel mahkemede bakılmak üzere görevsizlik kararı vermiştir.

“Ev başkanı”nın sorumluluğunun yasal dayanağı Türk Medeni Kanunu’nun 369. maddesinde bulunmaktadır. Bu madde yasanın ikinci kitabında yer alır. 4787 sayılı “Aile Mahkemesinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun”un 4. maddesinde; Türk Medeni Kanunu’nun ikinci kitabından doğan dava ve işlerin Aile Mahkemesinde çözümleneceği belirtilmektedir. Somut olay İtibariyle de, TMK’nın 369. maddesine uygulanması söz konusu olacağından, davanın Aile Mahkemesi’nde görülmesi gerekirken, yasal düzenlemeyi gözardı ederek görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı görüldüğünden kararın bozulması gerekmiştir.” gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Temyiz Eden; Davacı vekili

Hukuk Genel Kurulu’nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, küçüğün ve annesinin haksız eyleminden kaynaklanan tazminat istemine ilişkin olup, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 369. maddesine dayanılarak ev başkanı sıfatıyla küçüğün annesi ve babası aleyhine, kendi adlanna asaleten, küçük adına velayeten açılmıştır.

05.03.1991 doğumlu küçük F….. ve annesi F….., davacının iddiasına göre 24.03.2004 tarihinde Kemalpaşa Serisi, Damlacık Köyü, Sülüklü Dağ, 18 Nolu Bölme, Dalaklı mevkiinde 6 dönüm ağaçlandırma sahasının yanmasına neden olmuşlar; haklarında suç tutanağı düzenlenmiştir.

Anne F….. hakkında Kemalpaşa Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2004/200 esas sayılı dosyasında “küçük kızına orman alanı kenarında ateş yakıp yemek ve çay yapması talimatını vermek suretiyle tedbirsizlik ve dikkatsizlik sonucu orman yangınına neden olmak” suçundan, küçük F….. hakkında da İzmir Üçüncü Çocuk Mahkemesi’nin 2004/1308 esas sayılı dosyasında “tedbirsizlik ve dikkatsizlik sonucu orman yangınına neden olmak” suçundan kamu davaları açılmıştır.

Davacı İdare, “Aile Mahkemesi” sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemesi’ne açtığı eldeki dava ile de yangın nedeni ile uğradığı 1.882.780.000 TL fidan zararı, 1.159.200.000 TL ağaçlandırma masrafı, 259.312.880 TL yangın söndürme masrafı olmak üzere toplam 3.301.292.880 TL (3.301,30 YTL) idare zararının tazminini İstemiş; husumeti Türk Medeni Kanunu’nun 369. maddesi gereğince ev başkanının sorumluluğu ilkelerine dayanarak küçüğe velayeten ve kendi adlarına asaleten anne ve babaya yöneltmiştir.

Davalı taraf, yanan yerin orman ve ağaçlandırma sahası olmadığını, makilik alan olduğunu savunmuş, davanın reddini istemiştir.

Aile Mahkemesi sıfatıyla davaya bakan Asliye Hukuk Mahkemesi’nce, önce ceza davalarının sonuçlan beklenmiş; daha sonra davaya Aile Mahkemesi sıfatıyla bakılamayacağı, değere göre Sulh Hukuk Mahkemesi’nin görevli olduğu belirtilerek görevsizlik kararıyla dosyanın Kemalpaşa Sulh Hukuk Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verilmiş; kararı davacı idare vekili temyiz etmiştir.

Özel Daire’ce karar; “Ev başkanının sorumluluğunun yasal dayanağı Türk Medeni Kanunu’nun 369. maddesinde bulunmaktadır. Bu madde Yasa’nın ikinci kitabında yer alır. 4787 sayılı Aile Mahkemesi’nin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun’un 4. maddesinde; Türk Medeni Kanunu’nun ikinci kitabından doğan dava ve işlerin Aile Mahkemesi’nde çözümleneceği belirtilmektedir. Somut olay itibariyle de TMK’nın 369. maddesine uygulanması söz konusu olacağından, davanın Aile Mahkemesi’nde görülmesi gerekirken, yasal düzenlemeyi gözardı ederek görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı görüldüğünden kararın bozulması gerekmiştir.” gerekçesiyle oybirliği ile bozulmuş, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Hükmü temyize davacı idare vekili getirmektedir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; uyuşmazlığın niteliğine göre mahkemenin görevi noktasında olup; davaya bakmaya görevli mahkemenin Aile Mahkemesi mi, yoksa değer ölçütüne göre Sulh Hukuk Mahkemesi mi olduğunun çözümü gerekmektedir.

Dava “Ev başkanının sorumluluğu”™ dayanılarak açılmış olup, bu sorumluluğun dayanağını teşkil eden yasal düzenleme 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun Aile Hukuku’na ilişkin ikinci kitabında yer almaktadır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “Sorumluluk” başlığını taşıyan 369. maddesinde aynen;

“Ev başkanı, ev halkından olan küçüğün, kısıtlının, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunan  kişinin verdiği zarardan, alışılmış şekilde durum ve koşulların gerektirdiği dikkatle onu gözetim altında bulundurduğunu veya bu dikkat ve özeni gösterseydi dahi zararın meydana gelmesini engelleyemeyeceğini ispat etmedikçe sorumludur.

Ev başkanı, ev halkından akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunanların kendilerini ya da başkalarını tehlikeye veya zarara düşürmemeleri için gerekli Önlemleri almakla yükümlüdür.

Zorunluluk halinde gerekli önlemlerin alınmasını yetkili makamdan ister.”

Hükmünü içermektedir.

Maddenin gerekçesinde ise;

“Yürürlükteki Kanun’un 320. maddesini karşılayan ve İsviçre Medeni Kanunu’nun 333. maddesiyle onu örnek alan 1984 tarihli Öntasarı’nın 301. maddesinden kısmen değiştirilmek suretiyle alınan bu maddede, ev başkanının ev halkından olan küçük, kısıtlı, akıl hastası ya da akıl zayıfı olan kişilerin başkalarına verdikleri zararlardan dolayı sorumluluğu düzenlenmektedir. Madde, ev başkanının sorumluluktan kurtulması için ona “durum ve koşulların gerektirdiği dikkatle gözetim altında bulundurduğunu veya bu dikkat ve özeni gösterseydi dahi zararın meydana gelmesini engelleyemeyeceğini” kanıtlama olanağını da tanımaktadır. Böylece, ev başkanının sorumluluğu ile Borçlar Kanunu 55 ve 56. maddelerinde düzenlenen sorumluluklar arasında da bir uyum sağlanmış olmaktadır.”

Denilmektedir.

Görüldüğü üzere, ev başkanı, ev halkından olan küçüğün, kısıtlının, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunan kişinin verdiği zarardan, alışılmış şekilde durum ve koşulların gerektirdiği dikkatle onu gözetim altında bulundurduğunu veya bu dikkat ve özeni gösterseydi dahi zararın meydana gelmesini engelleyemeyeceğini ispat etmedikçe sorumludur.

Maddenin açık ifadesinden de anlaşıldığı gibi, üçüncü kişilere verdikleri zararla ev başkanını sorumluluk altına sokanlar; küçük, kısıtlı ve akıl hastalığı veya akıl zayıflığı olan kimselerdir. Eş söyleyişle, ev başkanının MK 369/1′den doğan bu sorumluluğu, her şeyden önce şahıs itibariyle sınırlı olup, sadece ve kısıtlıların haksız davranışları ile başkalarına verdikleri zararlardan sorumludur.

Hemen belirtmelidir ki, bu düzenleme hukuk sistemimiz içinde başkasının eyleminden sorumluluğu düzenleyen ayrık hükümlerden birisidir.

Hukuk düzeni, ev başkanını koruyucu ve güvenilir kişi; küçükleri, kısıtlıları, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunanları da korunmaya ve gözetime muhtaç kimseler olarak kabul etmiş, söz konusu istisnai düzenlemeye de Aile Hukuku’na ilişkin hükümler arasında özel olarak yer vermiştir. Zira, ev başkanlığı, aile halinde birlikte yaşayanların idare edilmesine, öncelikle aile üyeleri arasında bir düzenin kurulmasına, bunların yararına olarak birliğin korunmasına hizmet eder. Bununla beraber ev başkanlığı kurumuyla güdülen asıl amaç, gözetime muhtaç aile üyelerine karşı zarara uğramış olan üçüncü kişileri de korumaktır. Yani ev başkanlığı yalnız yetkiler veren bir kurum olmayıp, aynı zamanda görev ve sorumluluklar da yükleyen bir kurumdur.

Bu nedenledir ki, ev başkanı özen ve gözetim görevini yerine getirmemesinden dolayı üçüncü kişilerin uğradığı zararı tazminle sorumludur ve bu sorumluluk hukuksal nitelikçe kusursuz sorumluluktur. Dolayısıyla, ev başkanının bu sorumluluktan kurtulabilmesi ancak, alışılmış şekilde durum ve koşulların gerektirdiği dikkatle küçüğü gözetim altında bulundurduğunu veya bu dikkat ve özeni gösterseydi dahi zararın meydana gelmesini engelleyemeyeceğini ispat etmesi ile mümkündür.

Tüm bu açıklamalar göstermektedir ki, ev başkanının sorumluluğu yasal dayanağını Türk Medeni Kanunu’nun Aile Hukuku’nu düzenleyen ikinci kitabında yer alan 369. maddeden almakta; aynı zamanda hukuksal nitelikçe de Aile Hukuku hükümleriyle sıkı sıkıya bağlantılı bulunmaktadır.

Sorumluluğun kaynağı böylece ortaya konulduktan sonra, yargılama yöntemi ve dolayısıyla da göreve ilişkin düzenlemeler irdelenmelidir.

Aile Mahkemelerinin kuruluşu, görevi ve yargılama usulleri; 4787 sayılı “Aile Mahkemesi’nin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun” ile düzenlenmiş ve Kanun’un 1. maddesinde “Amaç ve Kapsam” başlığı altında;

“Bu Kanunun amacı. Aile Mahkemelerinin kuruluş, görev ve yargılama usullerini düzenlemektir.
 
Bu Kanun, Aile Hukuku’ndan doğan dava ve işleri görmek üzere kurulan Aile Mahkemelerine dair hükümleri kapsar.”

Hükmüne;

Yine 4. maddesinde de “Aile Mahkemelerinin Görevleri” başlığı altında;

“Aile Mahkemeleri, aşağıdaki dava ve işleri görürler:

1-22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (Ek ibare: 14.04.2004-5133 S.K. 2. madde) Üçüncü Kısım hariç olmak üzere İkinci Kitabı İle 03.12.2001 tarihli ve 4722 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’a göre Aile Hukuku’ndan doğan dava ve işler,

2-20.05.1982 tarihli ve 2675 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’a göre Aile Hukuku’na İlişkin yabancı mahkeme kararlarının tanıma ve tenfizi,

3-Kanunlarla verilen diğer görevler.”

Düzenlemesine yer verilmiştir.

Maddede hariç tutulan Üçüncü Kısım ise, Kanun’un 396 İla 494. maddelerini içermektedir.

Diğer taraftan, 4722 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun hükümleri arasında 4721 sayılı Kanun’un 369. maddesine dayalı davaların Aile Mahkemelerinde görülmesini ve yukarıda agklanan yasal hükümlerin uygulanmasını engelleyen ayrık bir düzenleme de bulunmamaktadır.

Hal böyle olunca; 4721 sayılı Kanun’un 369. maddesi, Kanun’un ikinci kitabının İkinci kısmında yer almakla, bu maddeye dayalı Aile Hukuku’ndan doğan uyuşmazlıkların çözümü de “Aile Mahkemelerinin görev alanına girmektedir.

Nitekim, eldeki dava da 4721 sayılı Kanun’un 369. maddesine dayalı olup. Aile Mahkemesi sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemesi’ne açılmıştır.

O halde, mahkemece işin esasına girilerek uyuşmazlığın karara bağlanması gerekirken, yasal olmayan gerekçelerle görevsizlik karan verilmesi ve aynı ilkelere işaret eden bozma kararına uyulmayarak önceki kararda dire-nilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

Sonuç: Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı HUMK’nın 429. maddesi gereğince (BOZULMASINA), istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine 20.02.2008 gününde, oybirliği İle karar verildi.

İlgili Yargı Kararları:

• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2007/5458 E., 2008/1122 K.
• CMK 250 GÖREV ALANI, ÖRGÜTTEN BERAAT VE GÖREVSİZLİK
• Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2001/6816 E., 2002/4172 K.
• Yargıtay 20. Hukuk Dairesi 2002/7463 E., 2002/8986 K.
• Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2007/13856 E., 2008/336 K.

İçtihat Özeti: Sanığın satışa sunduğu ileri sürülen CD’lerde şiddet kullanılarak, hayvanlarla ve doğal olmayan yollardan yapılan cinsel davranışlara ilişkin görüntülerin yer aldığının bildirilmesi karşısında, eyleminin 5237 sayılı tck’nın 226/4. maddesinde yer alan suçu oluşturabileceği ve yargılama yapma görevinin asliye ceza mahkemesi’ne ait olduğu gözetilmelidir.

İçtihat Metni:

Müstehcenlik suçundan sanık Z…’nin yapılan yargılanması sonunda; atılı suçtan mahkumiyetine dair (Fatih 2. Sulh Ceza Mahkemesi)’nden verilen 01.06.2006 gün ve 2005/1294 Esas, 2006/475 Karar sayılı hükmün süresi içinde Yargıtay’ca incelenmesi sanık müdafii tarafından istenilmiş olduğundan, dava evrakı C.Başsavcılıgı’ndan tebliğname ile Daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Bilirkişi raporunda sanığın satışa sunduğu ileri sürülen CD’lerde şiddet kullanılarak, hayvanlarla ve doğal olmayan yollardan yapılan cinsel davranışlara ilişkin görüntülerin yer aldığının bildirilmesi karşısında, eyleminin 5237 sayılı TCK’nın 226/4. maddesinde yer alan suçu oluşturabileceği ve bu suçtan dolayı yargılama yaparak delillerin değerlendirilmesi ve suç vasfının belirlenmesi görevinin Asliye Ceza Mahkemesi’ne ait olduğu nazara alınarak 5235 sayılı Yasa’nın 11, geçici 1. ve CMK’nın 4. maddeleri gereğince görevsizlik kararı verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

Kanuna aykırı ve sanık müdafinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasa’nın 8/1. maddesi gözetilerek CMUK’nın 321 ve 326. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 21.01.2008 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

İlgili Yargı Kararları:

• Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2007/13856 E., 2008/336 K.
• Yargıtay 16. Hukuk Dairesi 2003/4594 E., 2003/9280 K.
• Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2008/1472 E., 2008/2310 K.
• Yargıtay 9. Ceza Dairesi 2007/9430 E., 2008/544 K.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2007/20906 E., 2008/52 K.