İçtihatlar » bono

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2003/16106 E., 2003/19889 K.

admin — Fri, 05 Dec 2008 23:11:50 +0000

YARGITAY 12. HUKUK DAİRESİ
Esas no. 2003/16106
Karar no. 2003/19889
Tarihi. 13.10.2003
İÇTİHAT ÖZETİ: TTK’ nun 688/2. maddesi gereğince bir senedin bono sayılabilmesi için illetten mücerret kayıtsız ve şartsız muayyen bir bedeli ödeme vaadini taşıması gerekir. Somut olayda gözlendiği gibi takip dayanağı senedin elektrik, su, aidat, yakıt borcu ve evde yapılacak hasar bedeli olarak depozitonun karşılığı için verildiği tarafların kabulündedir. Bu haliyle senedin tahsilinin gerekip gerekmediği yargılamaya muhtaçtır.

DAVA : Yukarıda tarih ve numarası yazılı merci kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

KARAR : TTK’ nun 688/2. maddesi gereğince bir senedin bono sayılabilmesi için illetten mücerret kayıtsız ve şartsız muayyen bir bedeli ödeme vaadini taşıması gerekir. Somut olayda gözlendiği gibi takip dayanağı senedin elektrik, su, aidat, yakıt borcu ve evde yapılacak hasar bedeli olarak depozitonun karşılığı için verildiği tarafların kabulündedir. Bu haliyle senedin tahsilinin gerekip gerekmediği yargılamaya muhtaç olmakla merciin şikayetin kabulüyle takibin iptaline karar vermesi gerekirken yazılı şekilde karar tesisi isabetsizdir.

SONUÇ : Borçlu vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mercii kararının yukarıda yazılı nedenlerle İ.İ.K. 366 ve H.U.M.K.’nun 428. maddeleri uyarınca ( BOZULMASINA ), 13.10.2003 gününde oybirliğiyle karar verildi.

İlgili Yargı Kararları:

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2007/9059 E., 2007/10473 K.

admin — Tue, 18 Nov 2008 21:21:04 +0000

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2007/9059 E., 2007/10473 K.

İÇTİHAT ÖZETİ: Şikayet konusu yapılan takip dayanağı 17.03.2006 tanzim ve 16.05.2006 vade tarihli, 19.200.YTL. bedelli bonoda keşidecinin borçlu Tamer D., lehdarın ise Ahmet A. olduğu ve senet arkasında lehtarın beyaz cirosunun mevcut olduğu görülmektedir. Bu durumda, alacaklı beyaz ciro ile senetteki hakkı eline geçirdiğinden yetkili hamil olarak takip yapmasında yasaya uymayan bir yön yoktur. O halde mahkemece şikayetin reddi gerekir.

İçtihat Metni:

Mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü:
TTK. nun 690. maddesinin göndermesiyle bonolar hakkında da uygulanması gereken aynı kanunun 598. maddesi gereğince bonoyu elinde bulunduran kimse, son ciro beyaz ciro olsa dahi kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde selahiyetli hamil sayılır. Somut olayda, şikayet konusu yapılan takip dayanağı 17.03.2006 tanzim ve 16.05.2006 vade tarihli, 19.200.YTL. bedelli bonoda keşidecinin borçlu Tamer D., lehdarın ise Ahmet A. olduğu ve senet arkasında lehtarın beyaz cirosunun mevcut olduğu görülmektedir.
Bu durumda, alacaklı T.T.K.’nun 595/2.maddesi koşullarında beyaz ciro ile senetteki hakkı eline geçirdiğinden yetkili hamil olarak takip yapmasında yasaya uymayan bir yön yoktur. O halde Mahkemece şikayetin reddi yerine yazılı gerekçe ile takibin iptaline karar verilmesi isabetsizdir.

Sonuç: Alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İ.İ.K. 366 ve H.U.M.K.’nun 428. maddeleri uyarınca BOZULMASINA, 22.05.2007 gününde oybirliği ile karar verildi.

İlgili Yargı Kararları:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 1984/4029 E., 1984/4214 K.

admin — Tue, 18 Nov 2008 21:12:31 +0000

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 1984/4029 E., 1984/4214 K.

İÇTİHAT ÖZETİ : Geriye ciro ile bir senedi iktisap eden kimse kendisinden önce gelen müteselsil borçlulara kural olarak müracaat edebilirse de, bunlardan birisinin sonradan kendisine müracaat hakkının mevcut olması halinde, bu kişiden senet bedelini istemesi ( Geri verilmesi gereken bir şeyi talep eden kimse kötü niyetle hareket eder ) kuralı gereğince MK.nun 2. maddesine aykırı olmakla kanun tarafından himaye göremeyeceğinden davacının isteğinin bu nedenle kabulü gerekir.

DAVA : N. ile E. arasında çıkan davadan dolayı Üsküdar Üçüncü Asliye Hukuk Hakimliği`nce verilen 30.12.1983 gün ve 687-829 sayılı hükmü bozan dairenin 27.4.1984 gün ve 2252-2485 sayılı ilamı aleyhinde davacı avukatı tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla; dosyadaki kağıtlar okundu, gereği konuşulup düşünüldü:

KARAR : Davacı, hakkında takip yapan davalı hem bononun lehdarı, hem de son hamili olduğu, kendisinin de ciranta olduğu, bu durumda kendisinin bu bono ile hem borçlu hem de ondan alacaklı olması nedeniyle ve takas ve mahsup sebebiyle borçlu olmadığının tesbitini istemiş, mahkemece dava reddedilmiş, hüküm Dairemizin 1984/2252-2485 sayılı ve 27.4.1984 günlü kararıyla ve hamilin cirantaya müracaat edebilmesinin TTK.nun 642. maddesi gereğince protesto keşidesine bağlı olduğu bu yönün araştırılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği, gerekçesiyle bozmuştur.

Davacı gerekçe yönünden ve esastan karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Davalı E. bononun lehdarı ve bono iki ciro gördükten sonra, son hamilidir. Davacı ise davalı lehdarın ciro ettiği ilk cirantadır. Davacı ciranta N. senedi M. adlı dava dışı kişiye, o da davalı lehdar E.`e ciro ( geriye ciro ) etmiştir.

Senedin lehdarı ve son hamili durumundaki davalı E. davacı ilk ciranta N. hakkında icra takibine geçmiş, adı geçen N. da işbu dava ile hamil davalının lehdar sıfatına dayanarak ve kendisinin de ilk ciranta olması sebebiyle lehdar davalıdan senet bedeli kadar alacaklı olduğunun tesbiti ve bu alacağın davalıya olan borcu ile takas ve mahsubu ile davalıya borçlu olmadığının tesbitini ( menfi tesbit ) istemiştir.

İlk önce bu safhada davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı hususu üzerinde durulmalı, sonra takas ve mahsup konusuna girilmelidir. Zira BK.nun 118/1. maddesi gereğince takasın mümkün olabilmesi için iki kişinin karşılıklı bir miktar meblağı birbirine borçlu bulunmaları ve bu borçların muaccel olmaları gerekmektedir. Davacı ciranta alacaklı olmuş mudur?

TTK.nun 636. maddesine göre bir poliçeyi keşide, kabul, ciro eder veya o poliçeye aval veren kişiler hamile karşı müteselsil borçlu sıfatıyla mesul olup hamil bunların sıraları ile bağlı olmaksızın her birine yahut bunlardan bazıları yahut hespine birden müracaat edebilir. Yine aynı maddenin 3. fıkrası gereğince, poliçeden dolayı taahhüt altına girmiş olup da, poliçeyi ödemiş bulunan herkes aynı hakkı kullanabilir yani kendisinden önce gelen ( TTK. 638 ) borçlulardan ( ciranta, lehdar, keşideci ) ödemiş olduğu meblağı ve sair hususları isteyebilir.

Bu hükümler gereğince, kendisine başvurulan kişinin senet dolayısıyla kendisinden önce gelen kişilerden alacaklı durumuna girebilmesi için senet bedelini ödemiş bulunması gerekmektedir. Oysa davacı henüz senet bedelini ödemediği cihetle senede dayalı bir alacağı henüz doğmamıştır, diğer bir deyimle davacının henüz kendisinden önceki borçlulara rücu edebileceği muaccel bir alacağı mevcut değildir. O halde, davacının davalıdan henüz muaccel olmuş bir alacağı mevcut bulunmadığından takas ve mahsup da söz konusu olamaz.

Ancak, geriye ciro ile bir senedi iktisap eden kimse kendisinden önce gelen müteselsil borçlulara kural olarak müracaat edebilirse de, bunlardan birisinin sonradan kendisine müracaat hakkının mevcut olması halinde, bu kişiden senet bedelini istemesi ( dolo, facit gui, petit guod redditurus eçt = Geri verilmesi gereken bir şeyi talep eden kimse kötü niyetle hareket eder ) kuralı gereğince MK.nun 2. maddesine aykırı olmakla kanun tarafından himaye göremeyeceğinden ( Fırat Öztan, Kıymetli Evrak Hukuku, 1976, sh. 337 – Türk Hukuk Lugatı, sh. 561 ) davacının isteğinin bu nedenle kabulü gerektiği, gerekçesiyle hükmün bozulması gerekirken, her nasılsa başka nedenlerle bozulmuş olması karşısında davacının karar düzeltme istemi HUMK.nun 440.maddesine uygun bulunmuştur.

SONUÇ : Davacının karar düzeltme isteminin kabulü ile, dairemizin 84/2252- 2485 sayılı ve 27.4.1984 günlü bozma kararının kaldırılmasına ve hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 28.9.1984 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

İlgili Yargı Kararları:

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 1997/12342 E., 1997/12425 K.

admin — Tue, 18 Nov 2008 21:09:49 +0000

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 1997/12342 E., 1997/12425 K.

İÇTİHAT ÖZETİ : Kambiyo senetleri ile ilgili hak sahipliğinin isbat külfeti TTK. 690. maddesi göndermesi ile bonolarda da uygulanması gerekli 598. maddesi hükmüne göre senedi elinde bulunduranın kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde selahiyetli hamil sayılacağından ve ciro silsilesi için de imzası olan kişi yetkili hamil olup geriye dönüş cirosuna gerek olmadığı nazara alınmaksızın İİK. 170/a maddesine atıf yapılarak yazılı şekilde takibin iptaline karar verilmesi isabetsizdir.

DAVA: Merci kararının müddeti içinde temyizen tetkiki Alacaklı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye 27.10.1997 tarihinde gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü.

KARAR: Takip konusu bono incelendiğinde; Takip alacaklısı senet lehtarı teminat cirosu ile bankaya ciro ettiği senedi, geri alarak … Plastik Kapı Pencere Sist. A.Ş. ciro etmiştir.

Kambiyo senetleri ile ilgili hak sahipliğinin isbat külfeti TTK. 690. maddesi göndermesi ile bonolarda da uygulanması gerekli 598. maddesi hükmüne göre senedi elinde bulunduranın kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde selahiyetli hamil sayılacağından ve ciro silsilesi için de imzası olan kişi yetkili hamil olup geriye dönüş cirosuna gerek olmadığı nazara alınmaksızın İİK. 170/a maddesine atıf yapılarak yazılı şekilde takibin iptaline karar verilmesi isabetsizdir. Mercice itiraz nedenleri incelenerek hasıl olacak sonuca göre karar vermesi gerekeceğinden merci kararı bozulmalıdır.

SONUÇ: Alacaklı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile merci kararının yukarıda açıklanan nedenle BOZULMASINA, oybirliğiyle karar verildi.

İlgili Yargı Kararları:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 1989/2737 E., 1990/3240 K.

admin — Tue, 18 Nov 2008 20:45:40 +0000

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 1989/2737 E., 1990/3240 K.
İÇTİHAT ÖZETİ : Dava konusu bonoda nakden veya malen alacak kaydı olmadığından ispat yükü davacıda olup iddia tanıkla ispat edilemez.
DAVA : Hükmün temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu, gereği konuşulup düşünüldü:
KARAR : Davacı, oğlu C.`in dava dışı A.`den satın aldığı renkli televizyonun borcu için kendisinin bu şahsa açık bono düzenleyip verdiğini, oğlu C.`in televizyonu davalıya devir ettiğini ve davalının televizyon borcunu asıl satıcı alan A`ye ödediğini, ancak bu arada davalının boş bonoyu A`den alarak kendisini alacaklı gösterip 750.000 TL. bedel yazarak icra takibine geçtiğini, taraflar arasında herhangi bir ilişki bulunmadığını iddia ederek takibe konu 750.000 TL. bedelli bono nedeniyle davalıya borçlu bulunmadığının tesbitini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davacı iddiasının doğru olmadığını, iddianın tanıkla isbatına muvafakatları bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia ve savunmaya, dinlenen tanıklar beyanlarına ve toplanan kanıtlara nazaran taraflar arasında borç ilişkisinin bulunmadığı iddiasının tanık beyanları ile belirlendiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, 750.000 TL. bedelli bonoya dayalı alacak nedeniyle menfi tesbit istemine ilişkindir. Dava konusu bonoda nakden veya malen kaydı bulunmamaktadır. İsbat külfeti davacıda olup, iddia tanıkla isbat edilemez. Davacı iddiasını yazılı bir delille isbat edemediğinden davacıya iddiasıyla ilgili olarak davalıya yemin teklifine hakkı bulunduğu hatırlatılarak sonucuna göre bir karar verilmek gerekirken yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle davalı yararına bozulması icabetmiştir.
SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenle davalı vekilinin temyiz itirazının kabulüyle hükmün davalı yararına BOZULMASINA, 10.4.1990 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

İlgili Yargı Kararları: