SONUÇ : Dava dilekçesinde tüm borcun 4.083.539.050.TL’sı olduğunu belirterek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutup 100.000.000.TL’lık kısmı için yaptığı takibe borçlu tarafından yapılan itirazın iptalini talep ederek kısmi dava açtığı gözetilip HUMK.nun 4/2 maddesi hükmü uyarınca görevsizlik kararı verilmesinde yasaya aykırı bir yön bulunmadığından yerel mahkeme hükmünün ONANMASINA, aşağıdaki yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, 31.5.2002 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Tarih:15.02.2005, Esas no:2004/6909, Karar no:2005/1234

İçtihat konusu: Karşılıksız Çek’ten Dolayı Bankanın Sorumlu Olduğu Tutarın Tahsili

DAVA: Taraflar arasında itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup, düşünüldü.

KARAR : Davacı vekili,müvekkilinin davalı bankanın mudisi olan dava dışı E. Suat. T’ten aldığı çeklerin KARŞILIĞININ OLMADIĞININ ANLAŞILDIĞINI,4814 Sayılı “çekte ödemelerin düzenlenmesi ve çek hamillerinin korunması hakkında Kanunla değişiklik yapılmasına ilişkin kanunun 9.maddesi gereğince beher çek yaprağı için 300.000.000 TL. toplam 900.000.000 TL. ödeme davalı tarafına yapılmayınca girişilen icra takibine haksız olarak itiraz edildiğini ileri sürmüş ve itirazın iptali ile %40 icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep,dava etmiştir.

Davalı taraf duruşmalara gelmediği gibi,cevap dilekçesi de vermemiştir.

Mahkemece bankanın sorumlu olduğu miktarı ödememesi ilişkin talebin çekin ibraz edildiği anda yapılması gerektiği ibraz tarihi olan 08.09.2003 tarihinde çek bedelleri müsait olmadığından ödemenin yapılamayacağı ve çek asıllarının hamili olan davacıya iade edildiği ayrıca TTK’nun 724.maddesi gereğince çekler sahte olduğu için takibe itiraz eden davalının ödeme yapmamasının yasaya uygun bulunduğu gerekçeleri ile davanın reddine karar verilmiş,hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Çekin süresinde bankaya ibrazı karşılığı bulunmaması halinde,yasa gereğince bankanın sorumlu olduğu asgari miktarın ödenmesi talebini de içerir.Bu nedenle mahkemenin ibraz sırasında ayrıca böyle bir talepte bulunmadığına ilişkin red gerekçesi yerinde değildir.

TTK’nun 713 ve 727.maddeleri uyarınca bankanın çekteki keşideci imzasını kontrol etme ve yükümlülüğü bulunmakta ve mahkemece çekteki imzanın keşideciye ait olup olmadığı yönünden araştırma ve inceleme yapılarak,bankanın sorumluluğu bakımından uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA,peşin harcın istek halinde iadesine 15.02.2005 gününde oybirliği ile karar verildi.

İçtihat ÖZETİ : Dava, yetkisiz kişinin düzenlediği çeklerin iptali, bu çeklerden dolayı borçlu olunmadığının tespiti talebine ilişkindir. Çek ile ilgili menfi tespit davalarının hamil, ciranta veya lehdar aleyhine karşı açılması gerekir. Eldeki davada, davalı olarak gösterilen kişinin uyuşmazlık konusu çeklerden birinin cirantası olduğu, diğer çeklerde bu kişinin adının geçmediği anlaşılmaktadır. Davalının adının geçmediği çekler yönünden davanın reddi gerekir.
DAVA : Taraflar arasındaki menfi tesbit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün davacı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı vek. Av. I. S. gelmiş, diğer taraftan kimse gelmemiş olduğundan onun yokluğunda duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklaması dinlendikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
KARAR : Davacı vekili, müvekkilinin işlettiği eczanenin ticari faaliyetlerinin takibi için davalı C.E.’nin vekil olarak tayin edildiğini, davalının yetkisini aşarak çekler imzalayıp piyasaya verdiğini, 08.01.2004 tarihinde azledilen davalının boş çekleri iade etmediğini ileri sürerek çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı cevabında, davacının verdiği vekaletname uyarınca işlemler yaptığını, 07.01.2004 tarihinde istifa ettiğini, davanın zarara uğratmak amacıyla açıldığını belirterek reddini istemiştir.
Mahkemece iddia, savunma ve toplanan delillere göre keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açamayacağı, boş olan ve henüz çek vasfı taşımayan çek yaprakları hakkında iptal kararı verilemeyeceği, açılan davanın menfi tesbit davası olarak kabul edilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava, yetkisiz şahsın düzenlediği çeklerin iptali istemine yönelik bu çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespitine ilişkindir. Çeke karşı açılan menfi tesbit davasının çekin hamili, cirantası veya lehdarı aleyhine açılması gerekir.
Somut olayda davalı olarak gösterilen C.E. dava konusu 3934620 nolu çekin cirantası durumundadır. Dava konusu diğer çeklerde C.E.’nin ismi geçmediğinden bu çekler yönünden anılan gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle reddi isabetsizdir.
Diğer taraftan davalı C.E.’nin ciranta olduğunu çekle ilgili menfi tesbit davasının görülmesi gerekirken reddi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, vekili Yargıtay duruşmasında hazır bulunan davacı yararına takdir edilen 550.YTL duruşma vekalet ücretinin, davalıdan alınarak, davacıya ödenmesine, peşin harcın istek halinde iadesine, 24.01.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.

İçtihat Özeti: Davacılar malı teslim ettiklerini ancak bedelini alamadıklarını ileri sürmüş ve buna ilişkin faturaları ve sevk irsaliyelerini dosyaya sunmuşlardır. Davalılar yargılamaya katılmamakla davayı inkar etmişlerdir. Bu durumda, davacıların iddialarını kesin deliller ile kanıtlamaları gerekir.

 
İçtihat Metni :

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda, ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacılar vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

Dava, davalı A.N…’ün sahibi olduğu diğer davalı şirketin et ihtiyacının davacıdan alındığı ve buna karşılık ödeme yapılmadığı iddiasıyla davalıların borçlu olduklarının tespiti ile alacağın tahsili istemine ilişkindir.

Davacılar vekili, davasını ıslah etmiştir.

Davalılara, Tebligat Kanunu madde 35′e göre dava dilekçesi tebliğ edilmiş, cevap verilmemiştir.

Mahkemece, davacıların alacağın varlığı ile her bir davalının sorumluluk miktarlarını kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacılar vekilince temyiz edilmiştir.

Davacılar, davalılara mal satıp teslim etliklerini, ancak bedelini tahsil edemediklerini iddia etmişler ve kanıt olarak faturalar ile sevk irsaliyelerini dosyaya sunmuşlardır. Davalılar yargılamaya katılmamakla davayı inkar etmişlerdir. Bu durumda davacıların iddialarını kesin delillerle kanıtlamaları gerekir.
 
Mahkemece davacılar tarafından dosyaya sunulan irsaliyeler altındaki imzanın davalılara ya da çalışanlarına ait olup olmadığının saptanması yönünden meşruhattı isticvap davetiyesi çıkarılıp gerektiğinde imza incelemesi de yapılmak suretiyle tüm deliller toplandıktan sonra davalı A. N. vekilinin bu dosya içine konulan Fatih 2. Asliye Hukuk Hakimliği’nin 1999/378 Esas sayılı dosyasının 09.07.1999 tarihli celsedeki akdi ilişkinin varlığına dair imzalı beyanı da gözetilerek uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün (BOZULMASINA), peşin harcın istek halinde iadesine, 25.02.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.

İçtihat Özeti: Borcun ifa edileceği gün taraflarca müttefikan kararlaştırılmadığına ve takipten önce de ihtar gönderilmediğine göre, temerrüt tarihi olarak takip tarihinin esas alınması gerekir.

İçtihat Metni :

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

Dava, 15.03.2005 tarihli Akaryakıt Satış Sözleşmesi, faturalar ve veresiye fişlerinden kaynaklanan alacağın tahsili için girişilen icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davalı vekili, davacıdan mal almadıklarını, sözleşmeyi imzalayan kişinin tüzel kişiliği temsil ve ilzama yetkili kişi olmadığını belirterek, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, sözleşme ile benimsenen bilirkişi raporu karşısında1 davanın kısmen kabulü ile davalının icra dosyasına itirazının kısmen iptaline, takibin 10.603.24 YTL üzerinden, takipten itibaren ana alacak 7.915.21 YTL’ye sözleşmede belirtilen aylık %7, yıllık %84 oranında faiz uygulanmak suretiyle devamına, ana alacak üzerinden hesaplanan 3.166.08 YTL %40 inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.
 
1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- BK’nın 101. maddesi uyarınca “Borcun ifa edileceği gün taraflarca müttefikan tayin edilmiş olmadıkça, muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarı ile mütemerrit olur”. Taraflar arasında düzenlenen Akaryakıt Satış Sözleşmesinde kararlaştırılan temerrüt faizinin, fatura tarihinden itibaren işleyeceği belirtilmiş ise de, fatura tarihi önceden belli olmadığından anılan sözleşme hükmü BK’nın 101. maddesi anlamında borcun ifa edileceği günün, taraflarca müttefikan kararlaştırıldığı biçiminde yorumlanamaz. Takipten önce ihtar da gönderilmediğine göre, temerrüt tarihi olarak takip tarihinin esas alınması gerektiği düşünülmeden mahkemece, fatura tarihlerinden itibaren faiz hesabı yapan bilirkişi raporunun hükme esas alınması doğru görülmemiştir.

Sonuç: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin öteki temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte belirtilen sebeplerle hükmün davalı yararına (BOZULMASINA), peşin harcın istek halinde iadesine, 25.02.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.

İçtihat Özeti: Ayıba karşı tekeffül hükümlerine dayanan ticari satışlarla ilgili davalarda zamanaşımı süresi 6 ay ise de, satılanın daha uzun bir süre garanti kapsamına alınması durumunda garanti süresi sonuna kadar dava açılabilir. Ayrıca satıcı, alıcıyı iğfal etmiş ise zamanaşımından yararlanamaz.

İçtihat Metni:

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda, ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekili ile davalı E… Mot. Ar. A.Ş. vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

Dava, ayıplı araç satıldığı iddiasına dayanan alacak davasıdır.

Davalı taraf zamanaşımı itirazında bulunmuş, esas yönünden de davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece ticari satışın 31.03.2005 tarihinde yapıldığı ve aracın davacı tarafa teslim edildiği, hava yastıklarının açılmadığı kazanın 10.04.2006 tarihinde olduğu, süresinde ayıp ihbarının yapılmadığı, satış tarihinden itibaren 6 aylık zamanaşımı süresi içinde bu davanın açılmadığı gerekçeleri ile zamanaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı ve davalı E… Mot. Araçlar A.Ş. vekilince temyiz edilmiştir.

TTK’nın 25/4. maddesi uyarınca, ayıba karşı tekeffül hükümlerine dayanan ticari satışlarla ilgili davalarda zamanaşımı süresi 6 ay ise de, satılanın daha uzun bir süre garanti kapsamına alınması durumlarında garanti süresi sonuna kadar dava açılabilir. Öte yandan satıcı, alıcıyı iğfal etmiş ise, yasada öngörülen zamanaşımından yararlanamaz (BK m. 207/son). Bu durumda mahkemece, dava konusu aracın garanti belgesi getirtilip, davanın garanti süresi içinde açılıp açılmadığı saptanarak gerektiğinde BK’nın 207/son maddesi hükmü de tartışılmak suretiyle uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken, bu yönler üzerinde durulmadan yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün davacı taraf yararına (BOZULMASINA), peşin harcın istek halinde iadesine, 12.02.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.