İçtihat konusu: Alacaklıları Zarara Sokma Kastı ile Yapılan Tasarrufların iptali hakkında.

DAVA : Davacı M. Bankası A.Ş. ile davalı 1- A., 2- E. arasındaki davadan dolayı Edremit Asliye Hukuk Hakimliği’nce verilen 17.2.2003 gün ve 99/565-2003/155 sayılı hükmü onayan dairemizin 21.4.2004 gün ve 2004/570-2273 sayılı ilamı aleyhinde davacı vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu, gereği konuşulup düşünüldü:

KARAR : Dava, İİK’nun 277 ve devamı maddelerine dayalı tasarrufun iptali istemine ilişkindir.İİK’nun 280. maddesinin 1. fıkrasında “Malvarlığı borçlarına yetmeyen bir borçlunun, alacaklılarına zarar verme kastıyla yaptığı tüm işlemler, borçlunun içinde bulunduğu mali durumun ve zarar verme kastının, işlemin diğer tarafınca bilindiği veya bilinmesini gerektiren açık emarelerin bulunduğu hallerde iptal edilebilir” hükmü yer almaktadır. Mahkemece dinlenilen tanıkların beyanlarından üçüncü kişi A’nın borçlunun muhasebecisi olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle İzmir Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler Odası’nın cevabi yazısına dayanarak bu durumun aksinin kabulü doğru olmamıştır. 04.04.2001tarihli oturumda tanık olarak dinlenilen davacı bankanın Edremit Şubesi Müdürü Ö.Ö. de, davalı borçlunun borca batması sebebiyle Edremit’teki depolarını boşaltarak ilçeyi terk etmesinden sonra, borçlunun muhasebecisi olan dayalı A’nın muhasebe bürosu tarafından, bankaya ait post cihazlarının bankaya iade edildiğini, borçlu E’nin diğer kıymetli evraklarını da aynı muhasebe bürosuna gönderdiğini ifade etmiştir. Aksine inandırıcı delil ve olaylar mevcut olmadıkça aslolan tanıkların doğru söylemiş olmalarıdır ( HUMK. madde 254 ). Üçüncü kişi davalı borçlunun durumunu ve yapılan devir işleminin mal kaçırma amacına yönelik olduğunu bilmesi gereken kişidir. O halde İİK’nun 280. maddesinin 1. fıkrası uyarınca yapılan tasarruf ipta1e tabidir.

Öte yandan İİK’nun 278/1. maddesi gereğince mutad hediyeler müstesna olmak üzere, hacizden veya haczedilecek mal bulunmaması sebebiyle acizden yahut iflasın açılmasından haczin veya aciz vesikası verilmesinin sebebi olan yahut masaya kabul olunan alacaklardan en eskisinin tesis edilmiş olduğu tarihe kadar geriye doğru olan müddet içinde yapılan bütün bağışlamalar ve ivazsız tasarruflar batıldır.

29.08.1999 tarihinde yapılan hisse devrine ilişkin işlem bedelsiz olduğundan İİK’nun 278. maddesi gereğince de tasarruf ipta1e tabidir. Bu nedenle mahkemece İİK’nun 278 ve 280. maddelerindeki koşulların oluşmadığından bahisle davanın reddi ve kararın dairemizce onanması doğru olmamış, davacı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile dairemizin onama kararının kaldırılmasına ve hükmün yukarıda açıklanan sebeplerle bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle HUMK’nun 440-442 maddeleri gereğince davacının karar düzeltme isteminin kabulü ile dairemizin 21.04.2004 gün ve 2004/570 Esas, 2004/2273 Karar sayılı onama kararının ka1dırılmasına ve mahkeme kararının BOZULMASINA, ödediği tashihi karar peşin harcının istek halinde tashihi karar isteyen davacıya geri verilmesine, 02.03.2005 gününde oybirliğiyle karar verildi.

İlgili Yargı Kararları:

• Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 2002/3313 E., 2002/4951 K.
• Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2007/4112 E., 2008/1081 K.

Hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki taraflar vekillerince istenmiş olmakla; dosyadaki kağıtlar okundu, gereği konuşulup düşünüldü:

Davacı vekili dava dilekçesinde, 27.12.1985 tarihinde Beyoğlu 16. Noterliği’nde yapılan “düzenleme şeklinde arsa payı karşılığında inşaat yapımı ve satış vaadi sözleşmesi” uyarınca müvekkilinin anahtar teslimi bir iş merkezi inşa etmeyi üstlendiğini, sözleşmeye göre 1.500.000.000 TL.nin davalıya ödenmesinden sonra 27 sayılı parselin % 10′unu ve yine 58 parselde dahil olmak üzere her iki parselin % 100 paylarının iktisabından sonra taşınmazların tümünün % 10 arsa payını davalının devretmesinin öngörüldüğü halde, davalının ihtarname de keşide edilmesine rağmen bu edimini yerine getirmediğini, yapılan görüşmelerin sonuçsuz kaldığını bunun üzerine 5.3.1990 tarihli ihtarname ile sözleşmenin fesih edildiğinin bildirildiğini belirterek yapılan harcamalar ve uğranılan zarar nedeniyle toplam 40.282.656.837 TL.nin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde, sözleşmenin her iki tarafa hak sağlayan ve borç yükleyen bir sözleşme niteliğinde olduğunu, fesih bildiriminin BK.nun 106 ve devamı maddelerindeki şartlara aykırı ve haksız olduğunu, davacının sözleşmeyi ihlal ettiğini, yüklenicinin temel ruhsatı tarihinden itibaren en geç iki ay içerisinde kat irtifakını tesis etmesi gerekirken bu yükümünü de yerine getirmediğini, inşaatın bitim tarihinin yaklaşmasına rağmen halen temel betonlarının dökümü ile temel hafriyatı ve ankrajlarının yapım safhasında olduğunu pay devrinin paylaştırma ve kat irtifakının tescilinden sonra yapılmasının gerektiğini ileri sürerek haksız açılan davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece; iddia, savunma ve toplanılan deliller ile bilirkişi raporu dayanak yapılmak suretiyle fesihte tarafların eşit kusurlu oldukları bu durumda davacının sadece yapılmış bulunan faydalı ve zaruri masrafları ve ayrıca davalıya vermiş olduğu parayı isteme hakkı bulunduğu gerekçesiyle 9.211.636.923 TL.nin tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

Hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

1– Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve Özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalı vekilinin tüm ve davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilmesi gerekmiştir.

2– Davacı yüklenicinin sözleşmeyi fesihte haklı olup olmadığının ve dolayısiyle dava dilekçesinde belirtilen talep kalemlerine yönelik isteminin yerinde bulunup bulunmadığı, talebe haklı ise davalıdan ne miktarda istemde bulunabileceğinin taraflar arasındaki 27.12.1985 tarihli sözleşmenin 6, 9,11 ve 17. maddelerinin hep birlikte incelenip değerlendirilmek suretiyle çözümlenmesi gerekmektedir. Anılan sözleşmenin 6. maddesinde; yükleniciye verilecek bağımsız bölümler ile davalı arsa sahibine verilecek bağımsız bölümlerin belirlenmesi esasları hükme bağlanmış olup, 9. maddede ise davalı arsa sahibinin yükleniciye ait arsa paylarını devir zamanı saptanmış olup bu maddede aynen “Gayrimenkul maliki, müteahhidin % 55 (Yüzde ellibeş) bölümleri bağlanacağı arsa paylarını aşağıdaki programda ve esaslara göre devrecektir. 11. Maddenin (a) bendinde yazılı ödemede yapıldıktan böylece gayrimenkul maliki toplam 1.500.000.000 TL. (Birmilyarbeşyüzmilyon) lira ödemeyi fiilen aldıktan sonra gayrimenkul maliki 27 sayılı parselin toplam % 10 (yüzde on) arsa paylarını müteahhide devredecektir. iş bu sözleşmenin 17. maddesine göre; gayri menkul maliki sözleşme konusu her iki parselin % 100 (yüzdeyüz) paylarını tapu ile iktisap edip sözleşme yürürlük gücü kazandıktan sonra gayrimenkul maliki 58 sayılı parselinde % 10 paylarını müteahhide tapuda devredecektir sonra taraflarca iş bu sözleşmenin 6. maddesi uyarınca kabul edilmiş olacak olan. bağımsız bölüm paylaştırma esaslarının uygulanabilmesine elverişli şekilde tapuda kat irtifakları taraflarca tesis edilecektir ” denilmektedir. Davacı yüklenici 6.1.1986 tarihinde 1.500.000.000 TL. sını davalı arsa sahibine ödemiş, davalı arsa sahibi de 27.10.1986 tarihinde sözleşmede bahsi geçen her iki parselin tamamını tapuda iktisap ettikten sonra 6.5.1988 tarihinde 27 ve 58 numaralı parselleri tevhit ettirmiş ve taşınmaz tevhit sonucu 79 parsel numarasını almıştır. Bunların ikmalinden sonra davacı yüklenici 23.1.1990 tarihinde davalıya gönderdiği uyarı ile taşınmazın % 10 payının kendisine tapuda devir ve temlik edilmesini ve ayrıca temel tezkeresini alıp temel hafriyatı yaptığını bildirerek bundan dolayı da ayrıca % 7.5 payının dahi sözleşmenin 9/a maddesi gereğince kendisine 10 gün içinde temlikinin yapılmasını istemiştir. Davalı ise 25.1 .1990 tarihinde vermiş olduğu cevapda öncelikle davacı yüklenicinin kat irtifakı kurmasını isteyerek tapuda hisse devri yapmayacağını bildirmiştir. Bunun üzerine de davacı yüklenici 5.3.1990 tarihli ihtarı ile sözleşmeyi feshettiğini davalıya tebliğ etmiştir.

Yukanda açıklaması yapılan sözleşme hükümlerine göre, 1.500.000.000 TL. davacı tarafından davalıya ödendiğine ve davalının da her iki parselin tümünü iktisap ederek tevhit işlemlerini de yaptırdığına göre, sözleşmenin kendisine yüklediği % 10 hisseyi tapuda davacı yükleniciye devir ve temlik etmesi gerekirken, bu yükümlülüğünü yerine getirmediğinden davacı yüklenici sözleşmeyi haklı nedenlerle feshetmiş sayılır.

Her ne kadar inşaatın sözleşme tarihinden itibaren 54 ay içinde bitirilmesi öngörülmüş ise de, sözleşmenin yukarıda açıklanan hükümler gereğince inşaata ancak heriki parselin tevhidinden sonra inşaat ruhsatı alınarak başlanabileceğine ve davalının da 6.5.1988 tarihinde tevhid işlemini yaptırmış bulunmasına göre, inşaat süresinin gecikmesine de davacı değil, davalı arsa sahibinin davranışı neden olmuştur. Bu sebeple davacının sözleşme süresi sona ermesine yakın bir tarihde sözleşmeyi haksız olarak fesih ettiği de ileri sürülemez. Bu itibarla bilirkişi raporunda ve mahkeme kararında taraf ların % 50′şer oranında kusurlu olduklarına ilişkin kabul açıklanan nedenlerle sözleşme hükümlerine ve olayların akışına uygun düşmemektedir. Bu durumda davacı yüklenicinin eser sözleşmesini haklı nedenlerle fesih ettiği gözetilerek talep ettiği menfi zararların neden ibaret olduğunun yeniden oluşturulacak ehil bilirkişi kurulundan alınacak raporla tesbit edilerek sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin tüm ve davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine ve hükmün 2 numaralı bentte yazılı nedenlerle davacı yararına (BOZULMASINA), davacı duruşmada vekille temsil edildiğinden 100.000 TL. duruşma vekillik ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ödedikleri temyiz peşin harçlarının istek halinde temyiz eden taraflara geri verilmesine, 30.11.1993 gününde oybirliğiyle karar verildi.

İlgili Yargı Kararları:

• İtirazın İptali ve Tahliye – Sözleşme ya da Yazılı Belge Bulunmadığı Durumda Kira Miktarının İspatı
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 1997/15-461 E., 1997/729 K.
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2002/15-846 E., 2002/907 K.
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2005/3429 E., 2005/3748 K.
• Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 2007/9308 E., 2008/346 K.

İÇTİHAT ÖZETİ : Diğer borçluların aciz halinin gerçekleşmemiş olması tasarrufun iptali davasının davalısı olan borçlu lehine dikkate alınabilecek bir husus değildir. Dava konusu olayda, İİK.nunun 105/2 maddesi uyarınca dava şartı olan aciz hali gerçekleştiğinden mahkemece işin esasına girilerek sonucuna uygun bir karar verilmelidir.

DAVA : Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı vekili avukat Günay S. geldi. Davalılar avukatı gelmediler. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan davacı avukatı dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmıştı. Bu kerre dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:

KARAR : Dava İİK.nun 277 vd. maddelerinde düzenlenen tasarrufun iptali istemine ilişkindir. Mahkemece aciz halinin gerçekleşmediğinden bahisle davanın reddine karar verilmiştir. Borçlu hakkında İcra Müdürlüğü’nce verilmiş kesin bir aciz belgesi mevcut değil ise de, borçlunun evinde ve eşinin huzurunda yapılan 8.4.1999 tarihli ihtiyati haciz zabıt varakasında borçlunun haczi kabil mallarının bulunmadığı, haczedilenlerinde takip alacağına yetmediği belirlenmiş, borçlunun haczedilen taşınmazının icraca yapılan kıymet takdirinde ise alacağın çok altında bir değerinin olduğu görülmüştür. Diğer borçluların aciz halinin gerçekleşmemiş olması tasarrufun iptali davasının davalısı olan borçlu lehine dikkate alınabilecek bir husus değildir. Dava konusu olayda, İİK.nunun 105/2 maddesi uyarınca dava şartı olan aciz hali gerçekleştiğinden mahkemece işin esasına girilerek sonucuna uygun bir karar verilmelidir. Aksine görüşle davanın reddi doğru olmamış kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle, temyiz olunan kararın davacı yararına BOZULMASINA, 250 milyon TL duruşma vekillik ücretinin davalılardan alınarak davacı vekiline verilmesine, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine, 6.11.2002 gününde oybirliğiyle karar verildi.

İlgili Yargı Kararları:

• Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 2004/5544 E., 2005/1162 K.
• Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2007/4112 E., 2008/1081 K.

DAVA : Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı alacaklı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

KARAR : Somut uyuşmazlıkta davacı 3. şahıs “P. Ticaret A.Ş.” borçlu ise “K. İnşaat A.Ş.”dir. Davacı, maliki bulunduğu 01 XX 980 plaka sayılı kamyonun borçlu şirketin borcu nedeniyle haczolunarak satışa çıkartıldığını satış ilanından öğrendiklerini öne sürerek istihkak davası açmıştır. Gerçekten, icra dosyası kapsamından mahcuz kamyonun 16.11.1991 tarihinde haczedilerek 11.1.1992 tarihinde muhafaza altına alındığı, bu arada borçlu şirketin icra takibiyle ilgili değişik işlemler yaptığı anlaşılmaktadır. Ne var ki, 15.2.1993 tarihli vekaletnameye göre, 3. şahıs şirket ile borçlu şirketin G. G. K. adlı kişi tarafından temsil olunduğu, her iki şirketin de aynı şirketler grubuna dahil oldukları izlenmektedir. Bu olgu karşısında, davacı şirketin 16.11.1991 tarihindeki haczi satış ilanı ile öğrendiğinin kabulü olayların ve hayatın olağan akışına uygun düşmez. Dava, haciz tarihinden çok sonra ve İ.İ.K.nun 96. maddesinde sözü edilen 7 günlük hak düşürücü süre dışında 24.2.1993 tarihinde açıldığına göre süre yönünden reddolunmalıdır. Merciice değinilen yönün gözardı edilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ : Temyiz olunan kararın açıklanan nedenlerle davalı alacaklı yararına BOZULMASINA, istek halinde ödediği temyiz peşin harcının temyiz eden davalı alacaklıya geri verilmesine, 29.4.1994 gününde oybirliğiyle karar verildi.

İlgili Yargı Kararları:

• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2005/17543 E, 2005/15369 K.
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2002/2522 E., 2002/2896 K.
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 1997/15-461 E., 1997/729 K.
• Yargıtay 21. Hukuk Dairesi 2000/3575 E., 2000/3801 K.
• Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 1995/10722 E., 1995/10480 K.